أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

94

قانون ( فارسى )

بوزيدان : چوبى است ره‌آورد هندوستان و تأثيرش به تأثير بهمن ؟ نزديك است . گزينش : بهترينش سفيد و ستبر و راه‌راه و زبر است ، باريك و هموارش كه سفيدى آن كم باشد خوب نيست . و گاهى آن را بوسيلهء ( لعبهء بربرى ) ؟ غش مىنمايند . مزاج : در دوم گرم و در اول خشك است . خاصيت : نرم‌كننده است . لطافت‌بخش . مفاصل : در مداواى درد مفاصل و نقرس مفيد است . اندامان دفعى : شهوت‌انگيز است . زهرها : پادزهر است . برنگ كابلى : گياه برنگ كابلى كه عبارت از دانه‌اى هندى است دو نوع است : كوچك و كم‌شاخه و بزرگ و پرشاخه و كوچك بهتر از بزرگ است . دانهء برنگ كابلى را از هندوستان يا سند مىآورند . مفاصل : در بركندن بلغم ميان مفاصل بسيار خوب است . اندامان دفعى : براى راندن بلغم روده ، كرم كدو و ساير كرمها بسيار مؤثر است . بوقيصا ( دردار ، درخت پشه ) : مزاج : سرد است . خاصيت : مىزدايد و قبض است و در غلاف ميوه‌اش رطوبت هست . آرايش : صورت را زيبا كند و جلا دهد . زخم و قرحه : ازاين‌رو كه قبض و زداينده است دردار و بويژه پوست درخت آن را اگر بسايند و گرد آن را بر گرى چركين پاشند ، يا بر زخمها نهند مفيد است و زخمها را بهم آورد . ريشه و برگ آن را بپزند و بر استخوان شكسته مالند سودمند آيد . اندامان دفعى : پوست ستبر آن را يك مثقال با آب سرد يا شراب ريحانى بخورند بلغم را خارج كند . بهار ( گاوچشم ) : بهار گلى دارد كه ميانه سرخ و برگ زرد است و از برگ بابونه چاقتر است . مزاج : در دوم گرم و در اول خشك است . سر : بو كردنش بادهاى متراكم سر را پراكنده كند . بوصير ( قلومس ، گوش خرس ) : بوصير تحليل‌برنده است و بويژه آنچه گل طلايىرنگ دارد . و به اعتدال زداينده است . آرايش : گل طلايى آن موى را سرخ گرداند . دمل و جوش : برگش را بپزند داروى ورمها است . زخم و قرحه : ضمادش كه با عسل باشد قرحه و زخم را دواست . مفاصل : در علاج سستى ماهيچه‌ها سودمند است . سر : اگر آب‌پز آن را در دهان گردانند درد دندان از بين مىرود . چشم : دواى رمد گرم است . اندامهاى تنفسى : در معالجهء سرفهء خشك نافع است . اندامان راننده : بوصير برگ سفيد و برگ سياه داروى اسهال مزمن است . بنج ( بنگ ، حشيش ) : بنگ چندين نوع است : سياه ، سرخ ، سفيد . بنگ سياه گلش ارغوانىرنگ ، بنگ سرخ داراى گل زرد و بنگ سفيد گلش سفيد يا كمى به زردى مايل است . بنگ سفيد از بنگ سياه و سرخ سالم‌تر و بنگ سرخ از سياه بهتر و بنگ سياه از همه بدتر و پليدتر است . بنگ سرخ و سياه به عنوان دارو استعمال نمىشود و تنها بنگ سفيد به كار مىبرند . و داراى رطوبتى چرب است . گزينش : بهترينش بنگ سفيد است و اگر يافت نشود بنگ سرخ به كار مىرود و هرگز بنگ سياه استعمال